Start › Muzyka
Muzyka

Nowy folk w Polsce. Poznaj artystów, którzy odświeżają tradycyjne brzmienia.

Nowy folk w Polsce. Poznaj artystów, którzy odświeżają tradycyjne brzmienia.

Nowy polski folk to współczesny gatunek muzyczny, który czerpie z autentycznej wiejskiej twórczości, przetwarzając ją za pomocą nowoczesnych aranżacji, instrumentarium i produkcji studyjnej. Artyści tacy jak Kapela ze Wsi Warszawa, Laboratorium Pieśni czy twórcy ścieżki dźwiękowej do filmu "Chłopi" udowadniają, że tradycyjne melodie doskonale łączą się z elektroniką, popem i muzyką filmową. Poznaj najważniejszych wykonawców i zjawiska, które kształtują współczesną scenę muzyki korzeni w Polsce.

Czym różni się muzyka tradycyjna od folku?

W polskim nazewnictwie muzykologicznym pojęcia te oznaczają dwa różne zjawiska, choć często bywają błędnie mylone. Muzyka tradycyjna (określana jako in crudo) to dawna, autentyczna twórczość wiejska, przekazywana drogą słuchową w naturalnym kontekście społecznym. Z kolei muzyka folkowa to gatunek rozrywkowy i alternatywny. Współcześni artyści folkowi traktują muzykę źródeł jako punkt wyjścia, wykorzystując nowoczesne techniki studyjne i łącząc archaiczne melodie z globalnymi trendami.

Kluczową rolę w rozwoju i legitymizacji tego nurtu od ponad ćwierćwiecza odgrywa Radiowe Centrum Kultury Ludowej (RCKL). To z jego inicjatywy od 1998 roku w Studiu Koncertowym im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie odbywa się Festiwal Muzyki Folkowej Polskiego Radia "Nowa Tradycja" – najważniejsza platforma debiutu dla artystów odświeżających muzykę korzeni. Towarzyszy mu konkurs płytowy "Folkowy Fonogram Roku", w którym triumfowali m.in. Raphael Rogiński (za album Talán w 2023 r.) oraz Radical Polish Ansambl (za płytę Nierozpoznana wieś w 2024 r.). Oficjalnym rynkowym potwierdzeniem statusu gatunku jest również nagroda Związku Producentów Audio-Video (ZPAV) – Fryderyk w kategorii Muzyka Korzeni.

Jak brzmi nowa fala polskiego folku i kto ją tworzy?

Pionierami awangardowego podejścia do tradycji jest Kapela ze Wsi Warszawa (Warsaw Village Band). Formacja powstała w 1997 roku i zasłynęła z tworzenia "bio-techno folku" opartego na mazowieckich melodiach. Dowodem ich globalnego wpływu była prestiżowa nagroda BBC Radio 3 Awards for World Music (w kategorii Newcomer), którą zespół otrzymał w 2004 roku. Wielokrotni laureaci Fryderyków udowodnili, że wierność dawnym technikom gry może brzmieć niezwykle nowocześnie.

Innym istotnym graczem na scenie jest polsko-ukraińska formacja Dagadana, łącząca tradycję z jazzem i elektroniką, oraz kwintet smyczkowy VOŁOSI. Ci drudzy, zdobywcy Grand Prix Nowej Tradycji w 2010 roku, ekspresyjnie przekraczają granice jazzu, muzyki współczesnej i karpackiej, łącząc klasycznych wirtuozów z muzykami tradycyjnymi z Beskidu Śląskiego.

Renesans nowego folku w Polsce to także powrót do zapomnianych brzmień. Kluczowa była tu odbudowa historycznych instrumentów strunowych, takich jak suka biłgorajska i fidel płocka. Zostały one zrekonstruowane w latach 90. XX wieku m.in. z inicjatywy prof. Marii Pomianowskiej na podstawie zachowanych rycin i wykopalisk.

Kto przywrócił modę na biały głos i słowiańskie pieśni?

Ostatnia dekada to potężny rozkwit żeńskich zespołów wokalnych, które wprowadziły do mainstreamu tradycyjny śpiew polifoniczny, znany jako biały głos lub śpiewokrzyk. Zjawisko to spopularyzowała m.in. założona w 2013 roku trójmiejska grupa Laboratorium Pieśni, której interpretacje pieśni słowiańskich i bałkańskich gromadzą miliony odsłon w serwisach streamingowych.

Na scenie wyróżniają się także inne kobiece formacje:

  • Trio Sutari – powstałe w 2012 roku, łączy tradycyjne liryki z grą na instrumentach ludowych oraz przedmiotach codziennego użytku (tarki, miksery, klucze) i współczesną elektroniką.
  • Kosy – dolnośląska grupa rearanżująca pieśni kresowe z użyciem elektroniki.
  • SVAHY – bydgoskie trio, które wprowadziło tradycyjny śpiew z bębnem obręczowym i suką do ścieżki dźwiękowej głośnego filmu Znachor (2023).
  • Tulia – szczeciński zespół wokalny, który połączył biały głos z popem i rockiem. Przyniosło im to Fryderyka za fonograficzny debiut roku (2019) oraz reprezentowanie Polski w Konkursie Piosenki Eurowizji w Tel Awiwie.

Muzyka korzeni w popkulturze: Od "Chłopów" do "Wiedźmina"

Polski folk stał się pełnoprawnym elementem globalnej popkultury i wielkich produkcji audiowizualnych. Monumentalnym projektem ostatnich lat był soundtrack do malowanego filmu Chłopi (2023). Łukasz L.U.C. Rostkowski i Rebel Babel Film Orchestra połączyli tradycyjne instrumenty z nowoczesną produkcją filmową. W nagraniach wzięło udział niemal 100 muzyków, w tym czołówka sceny folkowej (Tęgie Chłopy, Laboratorium Pieśni, Sutari, Maria Pomianowska, Dagadana), a gościnnie wystąpił m.in. Ralph Kaminski (utwór "Zima – Nisko Słonko"). Projekt zdobył nagrodę Fryderyk i status podwójnej platynowej płyty.

Wpływ rodzimej tradycji jest również widoczny w branży gier wideo. Zespół Percival Schuttenbach (i jego akustyczne wcielenie Percival) spopularyzował słowiański folk historyczny na skalę globalną jako współtwórca ścieżki dźwiękowej do hitowej gry Wiedźmin 3: Dziki Gon (2015). Z kolei formacja Żywiołak (założona w 2005 roku) zdefiniowała mroczny nurt slavic dark folk, czerpiący bezpośrednio z rodzimej demonologii.

Etno-elektronika i folk-techno: Kto łączy tradycję z klubowym bitem?

Mariaż muzyki ludowej z elektroniką i rytmami klubowymi ma w Polsce ponad dwudziestoletnią historię. Prekursorem tego nurtu był Grzegorz z Ciechowa, który w 1996 roku wydał przełomowy album ojDADAna. W latach 2000. gatunek rozwijali tacy twórcy jak zespół Psio Crew (album Szumi Jawor Soundsystem z 2007 r.) oraz producent Gooral, uznawany za pioniera stylu ethno electro.

Współcześnie elektronika spotyka się z folkiem w zupełnie nowych formach. Na wschodzie kraju narodził się nurt "Podlasie Bounce" – projekt białostockiego producenta Sw@dy i wokalistki Niczos. Ich album #INDAWOODS (2024) łączy archaiczny śpiew w mikrojęzyku podlaskim i poleskim z nowoczesnym UK garage i drillem. Nowatorskie fuzje realizuje również kompozytorka Karolina Cicha, badająca dziedzictwo mniejszości tatarskiej, karaimskiej, żydowskiej i romskiej (albumy Wieloma językami, Tany).

Z kolei na przełomie 2024 i 2025 roku tradycyjna melodia podbiła listy przebojów za sprawą viralowego singla "W Moim Ogródecku". Produkcja Tribbsa, Ardo i Jake’a Alvy z gościnnym udziałem wokalistki Diiyi, powstała w odpowiedzi na tiktokowe wyzwanie (#remixogrodecka), połączyła ludowy motyw z popularnym klubowym nurtem hyper techno.

Czym jest nowa potańcówka i gdzie słuchać muzyki na żywo?

Obok eksperymentów z elektroniką, silnym trendem jest powrót do surowych, transowych tańców wiejskich – oberków, mazurków i kujawiaków. Zjawisko tzw. "nowej potańcówki" przeniosło tradycję z wiejskich remiz do miejskich klubów. Przodują w tym Tęgie Chłopy, orkiestra dęto-smyczkowa z Kielecczyzny, czerpiąca z repertuaru kapeli Stanisława Witkowskiego. Sukcesy odnosi także polsko-białoruska Hajda Banda / Гайда Банда (założona w 2021 r.), wykonująca tradycyjną muzykę taneczną pogranicza (zdobywcy III nagrody na "Nowej Tradycji" 2022 i podium w Folkowym Fonogramie Roku 2023 za płytę Hajda!).

Nazwa wydarzenia Lokalizacja Znaczenie dla sceny folkowej
Festiwal "Nowa Tradycja" Warszawa (Studio PR) Najważniejsza instytucjonalna platforma debiutu, organizowana od 1998 r.
Wszystkie Mazurki Świata Warszawa Festiwal promujący muzykę in crudo i tradycyjne potańcówki.
EtnoKraków/Rozstaje Kraków Jeden z największych międzynarodowych festiwali world music w Polsce.
Ethno Port Poznań Festiwal skupiający się na wielokulturowości i muzyce korzeni.
Folkowisko / Ethno Festiwal Czeremcha Gorajec / Czeremcha Wydarzenia plenerowe mocno osadzone w kulturze lokalnej i przygranicznej.

Najczęstsze pytania

Co to jest biały głos?

Biały głos (często określany jako śpiewokrzyk) to tradycyjna technika śpiewu polifonicznego, charakteryzująca się otwartym, donośnym brzmieniem. Współcześnie została spopularyzowana na świecie m.in. przez polskie grupy takie jak Laboratorium Pieśni, Sutari czy zespół Tulia.

Kto stworzył pierwsze polskie folk-techno?

Prekursorem łączenia muzyki wiejskiej z elektroniką w Polsce był Grzegorz z Ciechowa, który w 1996 roku wydał przełomowy album ojDADAna. W kolejnej dekadzie nurt ten rozwijali m.in. zespół Psio Crew oraz producent Gooral (pionier ethno electro).

Jakie zapomniane instrumenty wróciły do polskiego folku?

Dzięki staraniom badaczy w latach 90. XX wieku zrekonstruowano historyczne polskie instrumenty strunowe, przede wszystkim sukę biłgorajską oraz fidel płocką. Ogromną rolę w ich przywróceniu na scenę odegrała prof. Maria Pomianowska.

Jaka jest najważniejsza nagroda dla muzyki folkowej w Polsce?

Najważniejszym plebiscytem fonograficznym jest "Folkowy Fonogram Roku" towarzyszący festiwalowi "Nowa Tradycja" (organizowanemu przez Radiowe Centrum Kultury Ludowej). Oficjalnym wyróżnieniem branży muzycznej jest z kolei nagroda Fryderyk w kategorii Muzyka Korzeni.

Czy polska muzyka folkowa pojawia się w filmach i grach?

Tak, muzyka korzeni odnosi ogromne sukcesy w popkulturze. Zespół Percival współtworzył ścieżkę dźwiękową do globalnego hitu, gry Wiedźmin 3: Dziki Gon (2015). Z kolei w 2023 roku monumentalny folkowy soundtrack do filmu Chłopi (stworzony przez L.U.C. i Rebel Babel Film Orchestra) zdobył Fryderyka i status podwójnej platynowej płyty.

K
Redakcja 4Kultury.pl
Przewodnik po zjawiskach współczesnej kultury, filmie, muzyce i trendach internetowych. Odkrywamy popkulturę i styl życia z nowej perspektywy. O serwisie

Czytaj dalej

Muzyka

Folktronica jako fuzja tradycji z nowoczesnością

Folktronica to gatunek, który w 2026 roku przeżywa prawdziwy rozkwit, łącząc tradycyjne instrumenty z zaawansowaną elektroniką. Artykuł przybliża historię tego nurtu, analizuje war...

16 czerwca 2026 · 6 min
Muzyka

Bob Dylan w Newport i elektryczna rewolucja folku

Artykuł analizuje legendarny występ Boba Dylana na Newport Folk Festival w 1965 roku. Dowiedz się, dlaczego elektryczne brzmienie wywołało skandal, jakie były rzeczywiste powody bu...

28 maja 2026 · 6 min