AI generuje memy. Nowa fala surrealistycznego humoru z internetu
Internetowy humor ewoluuje, a jego najnowszym rozdziałem są memy tworzone przy użyciu sztucznej inteligencji, łączące fotorealizm z całkowitym absurdem. Zjawisko to przeszło drogę od prostych generatorów tekstu po zaawansowane modele wideo, tworząc nową falę surrealistycznej komedii opartej na efekcie doliny niesamowitości. Choć algorytmy potrafią dziś samodzielnie generować trafne żarty, ostateczny sukces wiralu zależy od człowieka, który pełni funkcję kuratora i wybiera najzabawniejszy wynik pracy maszyny.
Skąd wzięły się memy tworzone przez sztuczną inteligencję?
Początki tego trendu sięgają znacznie wcześniej, niż mogłoby się wydawać. Wczesnym prekursorem algorytmicznego absurdu był stworzony w 2017 roku InspiroBot – generator tworzący mroczne i niedorzeczne plakaty motywacyjne (np. hasła w stylu "Śmierć to po prostu sposób Boga, by dać ci umrzeć"). Udowodnił on wirusowy potencjał nieświadomej komedii maszyn. Kolejnym krokiem był uruchomiony w kwietniu 2020 roku generator serwisu Imgflip ("This Meme Does Not Exist"). Stworzony przez Dylana Wenzlaua w oparciu o splotowe sieci neuronowe (CNN), został wyszkolony na 48 klasycznych szablonach i około 20 tysiącach podpisów, co zapoczątkowało erę automatycznego dopasowywania tekstu do obrazu.
Prawdziwy szał na surrealizm wizualny rozpoczął się w czerwcu 2022 roku za sprawą modelu DALL-E mini (później Craiyon). Stworzone przez Borisa Daymę narzędzie zdefiniowało estetykę wczesnych memów nowej generacji – to właśnie siatka dziewięciu zniekształconych miniaturek o niskiej rozdzielczości stała się pierwszym masowym wiralem tego typu.
Najpopularniejsze wirale i zjawiska wygenerowane przez algorytmy
Rozwój technologii sprawił, że memy przestały być tylko statycznymi obrazkami z tekstem, a stały się pełnoprawnymi, często fotorealistycznymi historiami. Internetowy krajobraz ukształtowało w ostatnich latach kilka kluczowych zjawisk:
- Papież w kurtce Balenciaga (marzec 2023 r.): Fotorealistyczny obraz papieża Franciszka w białej puchówce, stworzony w Midjourney v5 przez Pabla Xaviera. Mistyfikacja ta przerodziła się w globalny mem modowy i popkulturowy.
- Will Smith jedzący spaghetti (marzec 2023 r.): Krótki, usterkowy klip wygenerowany przez wczesny model wideo ModelScope. Stał się symbolem deformacji i surrealistycznego humoru w formacie wideo.
- Gumbo Slice (październik 2023 r.): Seria grafik przedstawiających otyłego mężczyznę walczącego w bagnie z aligatorami o pizzę. To podręcznikowy przykład memu narracyjnego, wokół którego społeczność zbudowała fikcyjną mitologię (tzw. lore).
- Shrimp Jesus i "AI slop" (przełom 2023/2024 r.): Masowe zalewanie Facebooka hybrydami Jezusa i skorupiaków w celu zdobywania kliknięć. Zjawisko to doprowadziło do ukucia terminu "AI slop" (algorytmiczne pomyje), oznaczającego bezwartościowe, masowo generowane treści.
- Italian Brainrot (początek 2025 r.): Nurt na TikToku i Instagramie oparty na absurdalnych hybrydach (np. postacie Tralalero Tralala, Tung Tung Sahur) łączonych z syntetycznym głosem wymawiającym pseudowłoskie rymowanki. Reprezentuje on fazę hiperironii Pokolenia Alpha.
Dlaczego absurdalny humor maszyn nas bawi?
Długo panował mit, że algorytmy nie rozumieją ludzkich żartów. Badania naukowe z ostatnich lat całkowicie temu zaprzeczają. Zespół badawczy publikujący w czasopiśmie PLOS ONE (2024 r.) wykazał, że dowcipy i satyryczne nagłówki tworzone przez model ChatGPT-3.5 były oceniane przez anonimowych odbiorców jako równie śmieszne, a czasem śmieszniejsze, niż teksty pisane przez ludzi, w tym autorów satyrycznego serwisu The Onion. Duże modele językowe (LLM) skutecznie dekonstruują schematy komediowe, takie jak teoria niezgodności.
Z kolei badacze z KTH Royal Institute of Technology, LMU Munich i TU Darmstadt (badanie ACM IUI 2025) udowodnili, że memy tworzone w całości przez maszyny uzyskują wyższe średnie noty za masową przystępność. Jednak absolutnie najśmieszniejsze i najbardziej kreatywne formaty powstają w wyniku współpracy człowieka z modelem. Człowiek pełni tu rolę kuratora (tzw. prompt crafting) – niczym w grze na automacie losuje dziesiątki iteracji i selekcjonuje tę z najzabawniejszym błędem.
Psychologiczny mechanizm stojący za sukcesem wizualnych deformacji tłumaczy teoria Doliny Niesamowitości (Uncanny Valley), sformułowana przez Masahiro Moriego w 1970 roku. Subtelna nienaturalność i obcość ludzkich postaci wywołuje dysonans poznawczy, który nasz mózg rozładowuje właśnie poprzez śmiech, traktując błąd jako żart.
Jakie narzędzia służą do tworzenia memów nowej generacji?
Wczesne generatory miały ogromne problemy z anatomią (słynne postacie z sześcioma palcami) oraz generowaniem tekstu, który przypominał starożytne runy. Dziś te artefakty są jedynie celową stylizacją, a nie ograniczeniem technicznym. Przełom nastąpił jesienią 2023 roku, gdy wprowadzono zaawansowane enkodery T5, eliminujące problem literowego bełkotu (tzw. AI gibberish).
| Kategoria narzędzi | Przykładowe modele | Kluczowe cechy i wpływ na memy |
|---|---|---|
| Generatory tekstu i obrazu | Ideogram v1/v2, DALL-E 3, Midjourney v6 | Perfekcyjne radzenie sobie z czytelną typografią i anatomią. Zrewolucjonizowały memy oparte na tablicach i precyzyjnych napisach. |
| Modele o luźnych filtrach | Flux.1 (Black Forest Labs), Grok 2 (integracja z platformą X) | Udostępnione w sierpniu 2024 r. Doprowadziły do lawinowego wzrostu memów satyrycznych, fotomontaży politycznych i deepfake'ów w czasie rzeczywistym. |
| Generatory wideo (Text-to-video) | Runway Gen-2/Gen-3, Luma Dream Machine, Kling AI | Zapoczątkowały trend ożywiania martwych, klasycznych szablonów (np. Distracted Boyfriend, Disaster Girl), wprowadzając je w płynny ruch kończący się surrealistyczną deformacją. |
Prawa autorskie i wpływ na popkulturę
Kluczowym czynnikiem napędzającym kulturę remiksu jest brak ochrony prawnoautorskiej dla tworów algorytmicznych. U.S. Copyright Office (m.in. w głośnej sprawie Zarya of the Dawn) konsekwentnie podtrzymuje, że treści wygenerowane bez istotnego wkładu ludzkiego natychmiast trafiają do domeny publicznej (Public Domain). Dzięki temu internauci mogą swobodnie przerabiać i monetyzować memiczne postacie.
Zjawisko to błyskawicznie przenika do innych gałęzi rozrywki. W latach 2024–2025 postacie z nurtu Brainrot zaczęły być masowo przenoszone do platform gamingowych nowej generacji. Gry takie jak Steal a Brainrot na platformie Roblox czy mapy w Fortnite Creative sprawiają, że kicz i komputerowy nonsens stają się dominującym językiem estetycznym najmłodszych użytkowników sieci.
Najczęstsze pytania
Czy memy generowane przez algorytmy są chronione prawem autorskim?
Nie. Zgodnie z wytycznymi U.S. Copyright Office, treści wygenerowane wyłącznie przez maszyny bez istotnego wkładu ludzkiego nie podlegają prawu autorskiemu. Trafiają one bezpośrednio do domeny publicznej, co pozwala internautom na ich swobodne przerabianie.
Czym jest zjawisko "AI slop"?
Termin ten (oznaczający algorytmiczne pomyje) ukuto na przełomie 2023 i 2024 roku w reakcji na masowe generowanie bezwartościowych treści, takich jak hybrydy Jezusa ze skorupiakami (Shrimp Jesus). Są to obrazy tworzone wyłącznie w celu pozyskiwania tanich kliknięć w mediach społecznościowych.
Dlaczego wczesne memy miały zniekształcone dłonie i nieczytelne napisy?
Wynikało to z ograniczeń technologicznych starszych modeli. Problem ten został wyeliminowany jesienią 2023 roku dzięki zastosowaniu zaawansowanych enkoderów T5 w narzędziach takich jak Ideogram czy DALL-E 3. Obecnie zniekształcenia są najczęściej wynikiem celowej stylizacji stosowanej przez użytkowników.
Czy maszyny potrafią samodzielnie wymyślać żarty?
Tak. Badania opublikowane w 2024 roku w czasopiśmie PLOS ONE udowodniły, że modele językowe (np. ChatGPT-3.5) potrafią generować dowcipy i satyryczne nagłówki, które odbiorcy oceniają jako równie śmieszne, co te tworzone przez profesjonalnych satyryków.
Czym charakteryzuje się nurt "Italian Brainrot"?
To popularny na początku 2025 roku trend na TikToku i Instagramie, reprezentujący hiperironię Pokolenia Alpha. Opiera się na tworzeniu absurdalnych postaci łączonych z syntetycznym głosem, który wymawia pseudowłoskie rymowanki i pozbawione logiki zdania.



